Je werkgever moet ervoor zorgen dat je tijdens je hele zwangerschap — en tot 6 maanden na de bevalling — veilig en gezond kunt werken. Dat kan in je eigen functie zijn, of in aangepast werk als dat nodig is.
Jouw rechten op aangepaste werktijden
Tijdens je zwangerschap en tot 6 maanden na je bevalling heb je recht op:
- stabiele en regelmatige werk- en rusttijden
- maximaal 10 uur werk per dienst, en gemiddeld maximaal 45 uur per 16 weken (of 50 uur per 4 weken)
- extra pauzes: een achtste van je arbeidstijd, doorbetaald
- geen nachtdiensten (tenzij je werkgever kan aantonen dat dit echt niet anders kan)
- een geschikte, afsluitbare rustruimte met bed of rustbank
- zwangerschapsonderzoeken onder werktijd, inclusief reistijd, doorbetaald
Je kunt hiervoor een verzoek indienen bij je werkgever.
Recht op aangepast werk
Kan je werkgever de risico's van je functie niet (voldoende) wegnemen? Dan heb je recht op aangepast werk. De wet schrijft hierbij een vaste volgorde van maatregelen voor — je werkgever mag pas naar de volgende stap als de vorige niet uitvoerbaar is:
- de risico's wegnemen binnen je eigen functie en werkplek
- je werk en/of je werk- en rusttijden aanpassen
- je tijdelijk ander (veilig) werk geven
- je tijdelijk vrijstellen van werk
Welke risico's spelen een rol?
De risico's tijdens je zwangerschap moeten door je werkgever zijn vastgelegd in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), met een plan van aanpak voor eventuele aanvullende maatregelen. De arbodienst of bedrijfsarts kan hierbij adviseren. Het gaat onder meer om:
- gevaarlijke stoffen: oplosmiddelen, bestrijdingsmiddelen, cytostatica
- biologische agentia: bacteriën, virussen en parasieten
- fysieke belasting: tillen en dragen
- psychosociale arbeidsbelasting: werkstress door hoge werkdruk of ongewenste omgangsvormen
- fysische factoren: lawaai, trillingen, straling
- onregelmatige werktijden: nachtdiensten, overwerk
Vooral in de eerste 3 maanden van de zwangerschap is een ongeboren kind kwetsbaar voor schadelijke effecten van straling, gevaarlijke stoffen en infecties — maar ook daarna blijft oplettendheid nodig.
Informatieplicht van je werkgever
Je werkgever moet je, al vóórdat je aan het werk gaat, informeren over de mogelijke gevaren van je werk tijdens zwangerschap en borstvoeding, de maatregelen om deze te beperken, je rechten op aangepaste werktijden en ander werk, en het bestaan van de afsluitbare rustruimte. Zodra je je zwangerschap meldt, moet je werkgever je hierover opnieuw en gerichter informeren.
Gelijke behandeling
Je werkgever moet je bij een (gewenste) zwangerschap hetzelfde behandelen als je niet-zwangere collega's. Merk je dat dit niet gebeurt? Bespreek dit eerst met je leidinggevende. Komt u er niet uit, dan kun je verdere stappen ondernemen tegen zwangerschapsdiscriminatie, bijvoorbeeld via het College voor de Rechten van de Mens.
